Кыргыз Республикасынын 2023-жылдын 8-августундагы № 170 Мыйзамы
КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН МЫЙЗАМЫ
2023-жылдын 8-августундагы № 170
Илим жөнүндө
1-статья. Укуктук жөнгө салуунун предмети
Ушул Мыйзам илим жана илимий-техникалык иш чөйрөсүндөгү коомдук мамилелерди жөнгө салат, илимий жана илимий-техникалык ишти жүзөгө ашыруунун негизги укуктук, уюштуруучулук жана экономикалык негиздерин, илимий-техникалык маалымат системасынын иштешинин негиздерин аныктайт.
Ушул Мыйзамда колдонулуучу негизги түшүнүктөр 2-статья
Ушул Мыйзамда төмөнкүдөй негизги түшүнүктөр колдонулат:
1) аспирантура (адъюнктура) — илимий-изилдөө иштерин пландоо жана өз алдынча жүргүзүү компетенциясына, ошондой эле илимдин кандидаты илимий даражасын алуу үчүн жеке илимий квалификациялык ишти (диссертацияны) даярдоого мүмкүндүк берүүчү терең теориялык билимге ээ болгон илимий, педагогикалык жана илимий кадрларды даярдоонун формасы;
2) илимий жана илимий-техникалык уюмдарды аттестациялоо — илимий жана илимий-техникалык уюмдардын ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан белгиленген айрым талаптарга ылайык келишин таануу максатында бүтүндөй алганда алардын ишине баа берүүнүн тартиби;
3) илимий-техникалык база — белгиленген максат үчүн жетиштүү болгон маалыматтардын жыйындысы электрондук алып жүрүүчүдө андагы маалыматты автоматташтырылган иштетүүгө мүмкүндүк берүүчү формада көрсөтүлөт;
4) илимий-техникалык маалыматтар банкы — бир же бир нече илимий-техникалык маалымат базаларынан жана алардагы маалыматты сактоо, иштетүү жана издөө системаларынан турган автоматташтырылган маалыматтык издөө системасы;
5) грант — юридикалык жана жеке жактарга илимий изилдөөлөрдү, илимий-техникалык программаларды, долбоорлорду жана эксперименталдык-конструктордук иштерди жүргүзгөндүгү үчүн аларды пайдалануу жөнүндө кийин отчет берүү менен акчалай же натуралай түрдөгү акысыз субсидиялар;
6) илим жана илимий-техникалык иш жагындагы мамлекеттик саясат — мамлекеттин илимий жана илимий-техникалык ишке мамилесин билдирген, илим, илимий-техникалык иш жана илимий-техникалык маалымат чөйрөсүндөгү мамлекеттин ишинин максаттарын, багыттарын, принциптерин, формаларын жана ыкмаларын аныктоочу мамлекеттин социалдык-экономикалык саясатынын курамдык бөлүгү;
7) мамлекеттик заказ — Кыргыз Республикасынын мамлекеттик бюджетинин каражаттарынын эсебинен товарларды берүүгө, жумуштарды аткарууга, кызмат көрсөтүүлөргө заказ;
8) докторантура — илимдин доктору илимий даражасын алуу үчүн жеке илимий квалификациялык ишти (диссертацияны) даярдоого мүмкүндүк берүүчү, илимий изилдөөнүн жаңы чөйрөсүндө илимий-изилдөө иштерин уюштуруу же илимий изилдөөнүн учурдагы тиешелүү багыттарын концептуалдык иштеп чыгуу, илимий иштин жыйынтыктарын аналитикалык жалпылоо компетенциясына ээ болгон илимий, педагогикалык жана илимий кадрларды даярдоонун формасы;
9) илимдин доктору — докторантурада жана/же аспирантурада диссертацияны ийгиликтүү жактагандан кийин илимдин кандидаты даражасына ээ болгон адамдарга берилүүчү квалификациянын деңгээли;
10) PhD (PhD)/профиль боюнча врач — диссертация коргоо менен тиешелүү окуу планын жана илимий-изилдөө иштерин бүтүргөн адамдарга илимий жана башка профессионалдык ишти жүзөгө ашырууга укук берүүчү жогорку окуу жайынан кийинки кесиптик билимдин (базалык докторантура) квалификациясынын деңгээли;
11) инновация — жарандык (чарбалык) жүгүртүүгө киргизилген инновациялык продукт;
12) илимий жана инновациялык ишмердүүлүк — илимий изилдөөлөрдүн жана иштеп чыгуулардын натыйжасында алынган инновациялык продукцияны түзүүгө жана жарандык (экономикалык) жүгүртүүгө киргизүүгө багытталган инновацияны инновацияга айландыруу боюнча иш-чаралар;
13) инновациялык продукт — жаңы же өркүндөтүлгөн продукция, технология, кызмат көрсөтүү, ошондой эле өндүрүштүк, административдик, коммерциялык же башка мүнөздөгү жаңы уюштуруу-техникалык чечим, алар:
а) укуктук коргоого жөндөмдүү интеллектуалдык иштин натыйжаларын пайдалануу менен түзүлсө;
б) рыноктун белгилүү сегментинде көрсөтүлгөн аналогдорго салыштырмалуу жогорку техникалык, экономикалык же башка көрсөткүчтөргө ээ болуу;
в) атаандаштыкка жөндөмдүү;
14) PhD — диссертацияны ийгиликтүү жактагандан кийин аспирантураны жана/же аспирантураны бүтүргөн адамдарга берилүүчү квалификациялык деңгээл;
15) илимий жана илимий-техникалык кызматкер — илимий, илимий-педагогикалык жана илимий-техникалык ишмердүүлүк менен кесипкөйлүк менен алектенген жогорку билими же магистратура, аспирантура, PhD докторантура, кандидаттык даражасы, докторантура түрүндөгү тиешелүү даярдыгы бар адам;
16) илимий жана илимий-техникалык уюмдар — илимий-изилдөө жана тажрыйба-конструктордук, эксперименталдык-конструктордук, долбоорлоо-изилдөө жана башка илимий-техникалык иштерди жүргүзгөн юридикалык жактар;
17) илимий жана илимий-техникалык иш — технологиялык, инженердик, экономикалык, социалдык, гуманитардык жана башка көйгөйлөрдү чечүү үчүн жаңы билимдерди алууга жана колдонууга багытталган иш-чаралар, илимдин, техниканын жана өндүрүштүн бирдиктүү система катары иштешин камсыз кылуу;
18) илимий инфраструктура — илимий лаборатория жана инженердик жабдуулар, тажрыйбалык өнөр жай өндүрүшү, уникалдуу объекттер, ошондой эле илимий жана илимий-техникалык уюмдун балансындагы башка кыймылдуу жана кыймылсыз мүлк;
19) илимий жана информациялык иш — илимий жана илимий-техникалык маалыматты түзүү, чогултуу, системалаштыруу, аналитикалык иштетүү, эсепке алуу, сактоо, жайылтуу жана пайдалануучуга (керектөөчүгө) берүү менен байланышкан иш-чаралардын жыйындысы;
20) изилдөө иштери — илимий жана илимий-техникалык натыйжаларды алуу максатында илимий изилдөөлөрдү жүргүзүү, изилдөөлөрдү, эксперименттерди жүргүзүү менен байланышкан иштер;
21) илимий-техникалык информация — илимдин, техниканын жана жаңы технологиялардын жетишкендиктери жөнүндө маалыматтарды камтыган илимий изилдөөлөрдүн, эксперименталдык-конструктордук, конструктордук-технологиялык, уюштуруучулук-башкаруучулук, өндүрүштүк-чарбалык, илимий-инновациялык иштердин процессинде алынган маалыматтар;
22) илимий изилдөө — илимий жана илимий-техникалык иштин натыйжаларына жетүү максатында илимий жана илимий-техникалык иштин субъекттери тарабынан тиешелүү илимий ыкмаларды жана каражаттарды пайдалануу менен илимий изилдөөлөрдүн, эксперименталдык-конструктордук жана технологиялык иштердин алкагында жүргүзүлүүчү фундаменталдык жана прикладдык илимий изилдөөлөр;
23) илимий жана илимий-техникалык натыйжа — жаңы билимдерди же чечимдерди камтыган илимий жана илимий-техникалык иштин продуктусу;
24) илимий, илимий-техникалык долбоор жана программа — илимий, илимий-техникалык, эксперименттик-конструктордук изилдөөлөрдүн максаттарын жана милдеттерин, актуалдуулугун, жаңылыгын, илимий-практикалык маанисин жана пландаштырылган ишти аткаруунун максатка ылайыктуулугун негиздеген илимий жана илимий-техникалык иштин мазмунун камтыган документ;
25) илим жаатындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган (мындан ары - ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган) - илим жана илимий-техникалык иш чөйрөсүндө бирдиктүү мамлекеттик саясатты иштеп чыгуу жана ишке ашыруу функциясын жүзөгө ашыруучу мамлекеттик орган;
26) академиялык даража — илимий даражаны алуу үчүн диссертация жактаган адамга ыйгарылган билимдин белгилүү тармагында жетишилген илимий деңгээлди чагылдырган ЖОЖдон кийинки билим берүүнүн квалификациясынын деңгээли;
27) илимий наам — илимий жана илимий-педагогикалык кызматкерлердин академиялык карьерасынын айрым этаптарында рейтингин түзүүгө мүмкүндүк берүүчү жогорку окуу жайларда жана илимий уюмдарда квалификациялык системанын деңгээли;
28) эксперименталдык долбоорлоо иштери — продукцияны түзүү же модернизациялоо, прототиптерге конструктордук жана технологиялык документтерди иштеп чыгуу, тажрыйбалык үлгүлөрдү жана пайдалуу моделдерди өндүрүү жана сыноо учурунда аткарылуучу иштердин комплекси;
29) тармактык ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган (мындан ары - тармактык мамлекеттик орган) - мамлекеттик заказдарды түзүү үчүн фундаменталдык жана прикладдык илимий изилдөөлөрдүн илимий, илимий-техникалык долбоорлорунун жана программаларынын тематикасын аныктоочу, инновациялык ишке киргизүү боюнча иш-чараларды жүзөгө ашыруучу, илимий жана илимий-техникалык натыйжаларды коммерциялаштыруу боюнча Кыргыз Республикасынын тармактык министрликтери, администрациялык ведомстволору жана аткаруу бийлигинин башка органдары;
30) прикладдык илимий изилдөөлөр — практикалык максаттарга жетүү жана конкреттүү маселелерди чечүү үчүн жаңы билимдерди колдонууга багытталган изилдөөлөр;
31) илимий-техникалык информация системасы — мамлекеттин, юридикалык жана жеке жактардын керектөөлөрүн канааттандыруу үчүн илимий-техникалык маалыматты түзүү, чогултуу, системалаштыруу, издөө жана берүү процесстерин ишке ашыруучу илимий-техникалык маалымат ресурстарынын жана уюштуруу-технологиялык каражаттардын иреттелген жыйындысы;
32) технопарк (технологиялык парк) — илимий билимдерди, ойлоп табууларды, ноу-хауларды жана жогорку технологияларды коммерциялык өнүктүрүү жана аларды рынокко чыгаруу боюнча ишти натыйжалуу колдоо максатында түзүлгөн уюм;
33) технополис — илим, билим, өндүрүш процесстери турмуш менен айкалышкан шаар, илимий-техникалык комплекс, илимий-изилдөө лабораторияларынан, венчурдук, ишке ашыруучу, ири өндүрүштүк, ортомчу жана заманбап продукцияны иштеп чыгуу, ишке киргизүү жана өндүрүү менен алектенген башка ишканалардан турат;
34) фундаменталдык илимий изилдөөлөр — адамдын, коомдун, айлана-чөйрөнүн түзүлүшүнүн, иштешинин жана өнүгүшүнүн негизги мыйзамдары жөнүндө жаңы билимдерди алууга багытталган эксперименталдык же теориялык иш.
3-статья. Кыргыз Республикасынын илим жана илимий-техникалык иш чөйрөсүндөгү мыйзамдары
Илим жана илимий-техникалык ишмердүүлүк жаатындагы мамилелер жөнгө салынат Конституция Кыргыз Республикасы, ушул Мыйзам жана Кыргыз Республикасынын башка ченемдик укуктук актылары, мыйзамда белгиленген тартипте күчүнө кирген, Кыргыз Республикасы катышуучусу болуп саналган эл аралык келишимдер, ошондой эле Кыргыз Республикасынын укук тутумунун ажырагыс бөлүгү болуп саналган эл аралык укуктун жалпы таанылган принциптери жана ченемдери.
4-статья. Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин илим жаатындагы ыйгарым укуктары
Кыргыз Республикасынын Жогорку Кењеши Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин сунушу боюнча илимий изилдөөлөрдү бюджеттик каржылоонун аткарылышы жана кийинки мезгилге улуттук кирешенин жалпы көлөмүнөн илимди жана техниканы өнүктүрүүгө чыгымдардын үлүшү жөнүндө отчетту бекитет.
Илим жана илимий-техникалык иш чөйрөсүндөгү мамлекеттик саясаттын негизги максаттары жана багыттары 5-статья
Илим жана илимий-техникалык иш чөйрөсүндөгү мамлекеттик саясаттын максаттары болуп төмөнкүлөр саналат:
1) илимдин, илимий-техникалык, илимий-инновациялык жана илимий-маалымат ишмердигинин мамлекеттин экономикасын өнүктүрүүгө жана социалдык, билим берүү, маданий жана башка милдеттерди чечүүгө кошкон салымын жогорулатуу;
2) илимий жана илимий-техникалык уюмдардын өнүгүшү жана иштеши үчүн зарыл шарттарды түзүү, ошондой эле аларды оптималдаштыруу;
3) өлкөнүн илимий жана илимий-техникалык потенциалын аны туруктуу өнүктүрүү үчүн натыйжалуу пайдалануу жана өнүктүрүү;
4) туруктуулукту камсыз кылуу жана илимий жана илимий-техникалык кызматкерлер үчүн социалдык кепилдиктерди жакшыртуу жана илимий жана илимий-педагогикалык кадрларды даярдоо;
5) илимий-техникалык маалымат системасын өркүндөтүү жана өнүктүрүү;
6) илимий-техникалык маалымат ресурстарына калктын жеткиликтүүлүгү үчүн зарыл шарттарды түзүү, аларды пайдалануунун натыйжалуулугун жогорулатуу;
7) илимдин ролун жогорулатуу жана илимий-техникалык жана илимий-инновациялык ишмердүүлүктү активдештирүү, илимий чыгармачылыктын эркиндигин өнүктүрүү.
Илим жана илимий-техникалык иш чөйрөсүндөгү мамлекеттик саясаттын принциптери 6-статья
Илим жана илимий-техникалык иш чөйрөсүндөгү мамлекеттик саясат төмөндөгү принциптерге негизделет:
1) илимий-техникалык прогресс менен коомдун экономикалык, социалдык жана рухий өнүгүүсүнүн тыгыз байланышы;
2) илимди, илимий-техникалык жана илимий-маалымат ишин башкаруунун ачыктыгы жана айкындуулугу;
3) экологиялык коопсуздукту камсыз кылуу;
4) илимий-изилдөө иштеринин артыкчылыктуулугу;
5) интеллектуалдык менчик укуктарын коргоо үчүн бирдей шарттарды камсыз кылуу;
6) экономикалык жана башка пайдалар системасы аркылуу илимий, илимий-техникалык жана илимий-инновациялык ишти, техникалык чыгармачылыкты мотивациялоо жана стимулдаштыруу;
7) илимий, илимий-техникалык, илимий-инновациялык жана илимий-маалыматтык ишти уюштуруунун бардык формаларынын тең укуктуулугу;
8) илимий, билим берүү жана өндүрүштүк потенциалдын биримдиги жана оптималдуу интеграциясы;
9) илим, илимий-техникалык жана илимий-инновациялык иш чөйрөсүндөгү мамлекеттик саясатты түзүүгө жана ишке ашырууга илимий жана илимий-техникалык иштин субъекттеринин кеңири жана активдүү катышуусу;
10) өлкөнүн туруктуу өнүгүүсүн камсыз кылуу үчүн дүйнөлүк илимдин жана эл аралык илимий-техникалык кызматташтыктын мүмкүнчүлүктөрүн жана жетишкендиктерин максималдуу пайдалануу;
11) илимий-техникалык маалыматты жайылтуу жана илимий-техникалык жетишкендиктерди жана инновацияларды жайылтуу эркиндиги.
Илимий жана илимий-техникалык ишти уюштуруу 2-глава
7-статья. Илимий жана илимий-техникалык иштин субъекттери
Илимий жана илимий-техникалык иштин субъекттери 1. Илимий жана илимий-техникалык уюмдар, илимий, илимий-техникалык кызматкерлер жана жогорку квалификациядагы илимий жана илимий-педагогикалык кадрларды аттестациялоо чөйрөсүндө мамлекеттик жөнгө салуу функциясын жүзөгө ашыруучу мамлекеттик коллегиалдуу илимий-эксперттик орган илимий жана илимий-техникалык иштин субъекттери болуп саналат.
2. Илимий жана илимий-техникалык уюмдарга Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясы (мындан ары - УИА), тармактык жана тармактар аралык илимий-изилдөө уюмдары, жогорку кесиптик билим берүү уюмдарынын илимий-изилдөө институттары, илимий борборлор жана технопарктар, технополистер, илимий-өндүрүштүк бирикмелер, илимий-инновациялык борборлор, эксперименталдык станциялар, илимий-инновациялык борборлор, тажрыйба станциялары, илимий-изилдөө базалары кирет.
3. УИА УИАнын илимий-изилдөө институттарын, УИАнын мүчөлөрүн, илимий кызматкерлерди, адистерди, тейлөө кызматкерлерин жана УИАнын башка кызматкерлерин бириктирген жогорку мамлекеттик илимий мекеме болуп саналат.
Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясы фундаменталдык жана прикладдык илимдер тармагындагы багыттарды координациялайт.
УИАнын ишин уюштуруунун тартиби аныкталат Мыйзам боюнча Кыргыз Республикасынын «Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясы жөнүндө»
4. Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Улуттук аттестациялык комиссия жогорку квалификациядагы илимий жана илимий-педагогикалык кадрларды аттестациялоо чөйрөсүндө мамлекеттик жөнгө салуу функциясын жүзөгө ашыруучу мамлекеттик коллегиалдуу илимий-эксперттик орган болуп саналат.
Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Улуттук аттестациялык комиссиянын ишин уюштуруунун тартиби Кыргыз Республикасынын Президенти тарабынан белгиленген тартипте аныкталат.
8-статья. Илимий кызматкерлердин укуктары жана милдеттери
1. Изилдөөчүлөр төмөнкүлөргө укуктуу:
1) республикалык бюджеттен жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында тыюу салынбаган башка булактардан каржылануучу илимий, илимий-техникалык жана илимий-инновациялык программалар менен долбоорлордун конкурстарына катышууга;
2) автордук укук жана илимий, илимий-техникалык жана инновациялык иштин натыйжаларын коммерциялаштыруу жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык алар тарабынан алынган илимий жана илимий-техникалык натыйжаларга алардын авторлугун таануу;
3) өзүнүн илимий көз карашын эркин билдирүүгө жана өзүнүн чыгармачылыгынын эркиндигине кол салуулардан, интеллектуалдык менчикти коргоодон, илимий изилдөөлөрдүн жана аларды ишке ашыруунун натыйжаларына көз карандысыз экспертизадан коргоого;
4) алдыңкы илимий уюмдарда, анын ичинде чет өлкөлөрдө стажировкадан өтүү, аспирантурада, докторантурада жана илим жана билим берүүнүн квалификациялык системасынын башка формаларында окуу, илимий/билим берүү уюмунун/донорлордун каражаттарынын эсебинен 3 жылда бир жолудан кем эмес илимий форумдарга катышуу аркылуу квалификациясын жогорулатууга;
5) илимий маалыматтарды алмашууга жана чет өлкөлүк кесиптештер менен биргелешкен изилдөөлөрдү жүргүзүүгө, чет өлкөдөгү илимий уюмдарда иштөөгө жана белгиленген тартипте эл аралык илимий басма сөздө жарыялоого;
6) илимий коомчулуктарга, анын ичинде чет өлкөлүк коомдорго кирүүгө же аларга шайланууга;
7) илимдин артыкчылыктуу багыттарын эске алуу менен изилдөөлөрдүн тематикасын жана методдорун өз алдынча аныктоого;
8) эркин жана өз алдынча топторго биригүүгө, юридикалык жактарды жана илимий бирикмелерди, коомдук жана башка уюмдарды түзүүгө.
2. Илимий кызматкерлер төмөнкүлөргө милдеттүү:
1) илимий иштин башка субъекттеринин укуктарын жана мыйзамдуу таламдарын урматтоого;
2) адамдын укуктарын жана эркиндиктерин бузбастан, башкалардын өмүрүнө жана ден соолугуна, ошондой эле айлана-чөйрөгө зыян келтирбестен илимий иштерди жүргүзүүгө;
3) илимий программаларга, долбоорлорго, квалификациялык илимий эмгектерге (диссертацияларга) жана илимий иштин башка натыйжаларына объективдүү экспертиза жүргүзүүгө.
3. Ушул Мыйзамга ылайык илимий кызматкерлер төмөнкүлөргө милдеттүү:
1) жүргүзүлүп жаткан илимий изилдөөлөрдүн багыты, ыкмалары жана ишенимдүүлүгү жана анын натыйжалары үчүн;
2) финансылык каражаттарды максатсыз пайдалангандыгы үчүн;
3) кесиптик этиканын жана моралдык баалуулуктардын нормаларын бузгандыгы үчүн;
4) аларга берилген илимий жана илимий-техникалык программалар менен долбоорлордун, илимий жана илимий-техникалык натыйжалардын экспертизасынын аткарылышын объективдүү баалоо үчүн.
Илимий жана илимий-техникалык уюмдардын укуктук статусу 9-статья
1. Илимий жана илимий-техникалык уюмдар бул уюмдун уставында каралган максаттарга жана милдеттерге ылайык келген жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына карама-каршы келбеген илимий, илимий-техникалык жана илимий-инновациялык ишти жүзөгө ашырган юридикалык жактар болуп саналат.
2. Илимий жана илимий-техникалык уюмдардын жана илимий-изилдөө институттарынын жогорку кесиптик билим берүү уюмдарынын уставы аны уюштуруучу тарабынан бекитилет жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте катталат.
3. Илимий жана илимий-техникалык уюмдар төмөнкүлөргө укуктуу:
1) алардын илимий жана илимий-техникалык ишинин негизги багыттарын аныктайт;
2) республикалык бюджеттен жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында тыюу салынбаган башка булактардан каржылануучу илимий жана илимий-техникалык программалардын жана долбоорлордун конкурстарына катышууга;
3) башка илимий жана башка уюмдар менен түз байланыштарды өнүктүрүүгө;
4) белгиленген тартипте бирикмелерге кирүүгө жана филиалдарды түзүүгө;
5) илимий эмгектерди, мезгилдүү жана сериялык басылмаларды басып чыгарууга, илимий-техникалык маалыматтардын маалымат базасын түзүүгө, конференцияларды жана башка илимий иш-чараларды өткөрүүгө;
6) илимий жана илимий-техникалык кызматкерлердин квалификациясын жогорулатууга, тиешелүү тармак боюнча аспирантура, докторантура жана PhD докторантура аркылуу адистерди даярдоого;
7) илимий даражаны алуу үчүн диссертацияларды коргоо жана илимий наамдарды ыйгаруу боюнча кеңештерди түзүүгө белгиленген тартипте катышууга;
8) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына жана мыйзамда белгиленген тартипте күчүнө кирген, Кыргыз Республикасы катышуучусу болуп саналган эл аралык келишимдерге ылайык мамлекеттер аралык жана эл аралык илимий изилдөө программаларына жана долбоорлоруна катышууга;
9) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте чарбакер субъекттерди, пилоттук өндүрүштүк объекттерди, технопарктарды, технополистерди түзүүгө жана илимий, илимий-техникалык жана илимий-инновациялык иштин натыйжаларын сатуудан киреше алууга;
10) илимий жана илимий-техникалык иш чөйрөсүндө кабыл алынган чечимдердин коллегиялуулугун камсыз кылуу жана илимий жана илимий-техникалык уюмдун ишин башкаруу үчүн илимий-техникалык кеңешти түзөт.
4. Аткарылган иш-чаралардын сапатын жана заманбап талаптарга ылайык келүүсүн камсыз кылуу үчүн илимий жана илимий-техникалык уюмдар мамлекеттик аттестациядан өтүүгө тийиш.
Илимий-техникалык уюмду мамлекеттик аттестациялоону жүргүзүүнүн тартиби ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан аныкталат.
5. Мамлекет мамлекеттик илимий жана илимий-техникалык уюмдарга алардын уюштуруу документтеринде каралган иш-чаралар үчүн пайдаланылган негизги жана жүгүртүү каражаттарын жана мамлекеттик мүлктү акысыз пайдаланууга берет.
Илимий уюмдардын оперативдүү башкаруусуна берилген негизги жана жүгүртүү каражаттары жана башка мамлекеттик мүлк өз багыты боюнча пайдаланылышы керек.
Мамлекеттик илимий жана илимий-техникалык уюмдар аларга берилген мамлекеттик мүлктү уюмдун уставында белгиленген иштерди, анын ичинде эксперименталдык-конструктордук, өндүрүштүк, инновациялык жана коммерциялык иштерди жүзөгө ашыруу үчүн, алынган пайданы материалдык-техникалык базаны өнүктүрүүгө, инфраструктураны кармоого жана уюмдун кызматкерлерин социалдык жактан колдоо үчүн пайдаланат.
6. Мамлекеттик илимий жана илимий-техникалык уюмдарга Кыргыз Республикасынын жер мыйзамдарына ылайык илимий жана сыноо полигондорун (геоэкологиялык, физикалык, химиялык) уюштуруу үчүн жер участоктору бекер пайдаланууга берилиши мүмкүн.
7. Мамлекеттик илимий жана илимий-техникалык уюмдун жетекчилиги өткөрүлүп берилген мамлекеттик мүлктүн сакталышы жана максаттуу пайдаланылышы үчүн Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жоопкерчилик тартат.
8. Мамлекеттик илимий жана илимий-техникалык уюмдар Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык тармактык аймактык филиалдарды, илимий-изилдөө уюмдарын, окуу-илимий, инженердик жана инновациялык борборлорду, технопарктарды, илимий-окуу-медициналык комплекстерди түзүүгө укуктуу.
9. Мамлекеттик илимий жана илимий-техникалык уюмдардын жетекчилерин кызматка дайындоонун жана бошотуунун тартиби Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан аныкталат.
10. Жогорку кесиптик билим берүүнүн билим берүү уюмдарынын илимий-изилдөө институттарынын жетекчилерин кызматка дайындоонун жана бошотуунун тартиби ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан аныкталат.
11. Мамлекеттик эмес илимий жана илимий-техникалык уюмдардын жетекчилерин кызматка дайындоонун жана бошотуунун тартиби алардын уюштуруу документтери менен аныкталат.
Илимий жана илимий-техникалык уюмдарды тузуунун, кайра уюштуруунун жана жоюунун тартиби 10-статья.
1. Мамлекеттик илимий жана илимий-техникалык уюмдарды түзүү, кайра уюштуруу жана жоюу Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин чечими боюнча жүзөгө ашырылат.
2. Мамлекеттик эмес илимий жана илимий-техникалык уюмдарды түзүү, кайра уюштуруу жана жоюу алардын уюштуруучуларынын (уюштуруучуларынын) чечими боюнча жүзөгө ашырылат.
3. Илимий жана илимий-техникалык уюмдар менчигинин түрүнө карабастан Кыргыз Республикасынын жарандык мыйзамдарына ылайык мамлекеттик каттоодон өтүүгө тийиш.
11-статья. Жогорку кесиптик билим берүүнүн билим берүү уюмдарынын илимий жана илимий-техникалык иши
1. Кесиптик жогорку билим берүүнүн билим берүү уюмдары билим берүү иши менен катар илимий, илимий-техникалык жана илимий-инновациялык ишти жүзөгө ашырат, илимий-изилдөө жана эксперименталдык-конструктордук иштерди, анын ичинде интеллектуалдык менчик объекттерине укуктарды ишке ашырууну жүзөгө ашырат.
2. Кесиптик жогорку билим берүүнүн билим берүү уюмдары, ошондой эле алардын илимий жана илимий-техникалык кызматкерлери республикалык бюджеттен жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында тыюу салынбаган башка булактардан каржылануучу илимий, илимий-техникалык жана илимий-инновациялык программалардын жана долбоорлордун конкурстарына катышууга укуктуу.
3. Кесиптик жогорку билим берүүнүн билим берүү уюмдарынын илимий, илимий-техникалык жана илимий-инновациялык ишине жетекчиликти, курамына төрагадан, илимий катчыдан жана илим чөйрөсүндөгү жетектөөчү окумуштуулар болуп саналган мүчөлөрдөн турган билим берүү уюмунун илимий-техникалык кеңеши ишке ашырат. Илимий-техникалык кеңешти түзүүнүн жана анын ишинин тартиби ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан аныкталат.
4. Илимий-техникалык кеңешке илимий гранттарды бөлүүгө, илимий изилдөөлөрдүн деңгээлин жогорулатууга жана жогорку кесиптик билим берүүнүн билим берүү уюмунун алкагында илимий изилдөөлөрдүн артыкчылыктуу багыттарын аныктоого жана алардын натыйжаларын өндүрүштүк жана социалдык чөйрөгө киргизүүгө ыйгарым укук берилген.
5. Илимий гранттар илимий жана илимий-техникалык изилдөөлөрдү жүргүзүүгө бөлүнөт жана жогорку кесиптик билим берүүнүн билим берүү уюмунун жетекчилиги бекиткен жана билим берүү уюмунун камкорчулар кеңеши менен макулдашылган сметага ылайык жогорку кесиптик билим берүү уюмунун атайын каражаттарынын эсебинен каржыланат.
Кесиптик жогорку билим берүүнүн билим берүү уюмдары Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте илимий лабораторияларды, илимий-изилдөө институттарын, илимий жана окуу борборлорун, пилоттук өндүрүштүк объектилерди, долбоорлоо жана конструктордук уюмдарды, технопарктарды, технополистерди, ошондой эле илимий жана билим берүү консорциумдарын, чарбакер субъекттерди түзүүгө жана илимий, илимий жана илимий-техникалык иштин натыйжаларын сатуудан киреше алууга укуктуу.
6. Кесиптик жогорку кесиптик билим берүүнүн мамлекеттик билим берүү уюмдары илимий-инновациялык өнүктүрүү боюнча чарбалык түзүмдөр жана ишканалар менен биргелешип иш жүргүзүү үчүн жайларды жана жер участокторун пайдалана алышат.
7. Кесиптик жогорку билим берүүнүн билим берүү уюмдары билим берүү уюмунун чегинде илимди өнүктүрүүгө атайын каражаттардын кеминде бир пайызын бөлүүгө милдеттүү.
12-статья. Илимий кызматкерлерди даярдоо, кайра даярдоо, стажировкадан өткөрүү, квалификациясын жогорулатуу жана аттестациялоо
1. Квалификациялуу илимий кадрларга жана зарыл материалдык-техникалык базага ээ болгон илимий жана илимий-техникалык уюмдар, жогорку кесиптик билим берүү уюмдары белгиленген тартипте илимий кызматкерлерди жана илимий-педагогикалык кадрларды даярдоону, кайра даярдоону, стажировкадан өтүүнү жана квалификациясын жогорулатууну жүзөгө ашырууга укуктуу.
2. Мамлекеттик илимий жана илимий-техникалык уюмдар, жогорку кесиптик билим берүүнүн билим берүү уюмдары илимий, илимий-техникалык кызматкерлерди жана илимий-педагогикалык кадрларды даярдоону, кайра даярдоону, стажировкадан өтүүнү жана квалификациясын жогорулатууну Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан аныкталган тартипте республикалык бюджеттин каражаттарынын эсебинен жүргүзүшү мүмкүн.
3. Илимий жана илимий-техникалык уюмдар, кесиптик жогорку билим берүүнүн билим берүү уюмдары илимий даражаларды алуу үчүн диссертацияларды коргоо боюнча кеңештерди түзүүгө белгиленген тартипте катышууга укуктуу.
4. Илимий кызматкерлер 5 жылда бир жолудан кем эмес аттестациядан өтүшөт. Илимий кызматкерлерди аттестациялоонун тартиби илимий жана илимий-техникалык уюм тарабынан өз алдынча аныкталат.
5. Кыргыз Республикасында илимдин докторунун, илимдин кандидатынын, философиянын докторунун (PhD)/профиль боюнча докторунун илимий даражалары, профессордун, доценттин жана улук илимий кызматкердин илимий наамдары белгиленет.
6. Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Улуттук аттестациялык комиссия белгиленген тартипте жогорку квалификациялуу илимий жана илимий-педагогикалык кадрларды аттестациялоону жүзөгө ашырат, окумуштуулук даражаларды ыйгарат жана илимий наамдарды ыйгарат.
7. Жогорку окуу жайынан кийинки кесиптик билим берүүнү уюштуруунун жана профилдеги философиянын доктору (PhD)/докторунун академиялык даражасын берүүнүн тартиби Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан аныкталат.
13-статья. Илимий кызматкерлерди социалдык жактан коргоо
1. Мамлекеттик илимий, илимий-техникалык уюмдардын жана мамлекеттик жогорку кесиптик билим берүү уюмдарынын мамлекеттик заказдарды аткарган илимий кызматкерлерине эмгек акы төлөө Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан белгиленген тартипте жүргүзүлөт.
2. Илимдин докторлоруна, илимдин кандидаттарына жана PhD докторлоруна Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан аныкталган тартипте илимий даражасы үчүн эмгек акысына үстөк акы берилет.
3. Илимдин докторлоруна 48 жумушчу күн, илимдин кандидаттарына жана PhD докторлоруна 36 жумушчу күн акы төлөнүүчү өргүү берилет.
4. Мамлекеттик илимий, илимий-техникалык уюмдардын жана кесиптик жогорку билим берүү уюмдарынын илимий кызматкерлерине Кыргыз Республикасынын эмгек мыйзамдарына ылайык жеңилдиктер берилет.
5. Илимди, илимий-техникалык жана инновациялык ишти, технологияны өнүктүрүүгө, аларды өндүрүшкө киргизүүгө салым кошкон, илимий, илимий-техникалык жана илимий-педагогикалык кадрларды даярдоодо өзгөчөлөнгөн илимий, илимий-техникалык уюмдардын жана жогорку кесиптик билим берүү уюмдарынын илимий жана илимий-техникалык кызматкерлерин сыйлоо максатында Кыргыз Республикасынын илим, илимий-техникалык жана мамлекеттик сыйлыктарына Кыргыз Республикасынын мамлекеттик сыйлыктарына көрсөтүлүшү мүмкүн. Республикалык жана башка ведомстволук сыйлыктар менен сыйланган.
Илимий-техникалык маалыматтын укуктук негиздери 3-глава
14-статья. Илимий-техникалык маалымат системасы
1. Илимий-техникалык маалымат системасы аркылуу маалыматтык продукцияны жайылтуу жана сапатын жогорулатуу боюнча чаралар көрүлөт, мамлекеттик маалымат борборлоруна, илимий китепканаларга маалыматтарды, адабияттарды, мезгилдүү басылмаларды алуу үчүн зарыл колдоо көрсөтүлөт, илимий-техникалык маалыматтын ачыктыгын, коомчулуктун жеткиликтүүлүгүн жана сакталышын камсыз кылуу.
2. Мамлекеттик, кызматтык же коммерциялык сыр болуп саналган маалыматтарды алууга жана таркатууга жетүүнү чектөөнүн тартиби Кыргыз Республикасынын маалымат чөйрөсүндөгү мыйзамдары менен аныкталат.
15-статья. Илимий-техникалык информациянын улуттук системасы
1. Кыргыз Республикасынын илимий-техникалык маалыматтын улуттук системасы төмөнкү ресурстарды камтыйт:
1) илимий-техникалык китептердин, журналдардын жана брошюралардын, мезгилдүү жана сериялык басылмалардын, патенттик жана ченемдик документтердин жыйнагы;
2) илимий изилдөөлөр жана техникалык иштеп чыгуулар жөнүндө отчеттор, диссертациялар, чет өлкөлүк илимий-техникалык адабияттардын жана документтердин котормолору жана дубликаттары;
3) мамлекеттик органдардын жана илимий-техникалык маалымат кызматтарынын, илимий жана эл аралык уюмдардын, китепканалардын, коммерциялык борборлордун, менчигинин түрүнө карабастан ишканалардын, мекемелердин жана уюмдардын карамагында турган, тескөөчү жана пайдаланган, иш-аракети илимий-техникалык маалымат менен байланышкан зарыл болгон маалымдама-издөө аппаратын жана маалыматты сактоонун, иштеп чыгуунун жана берүүнүн тиешелүү техникалык каражаттарын камтыган маалыматтар базалары жана банктар.
2. Мамлекеттик каражаттардын эсебинен түзүлгөн жана илимий-техникалык маалыматтын мамлекеттик ресурстарын камтыган илимий-техникалык маалыматтын улуттук системасы мамлекеттик менчик болуп саналат жана менчиктештирүүгө жатпайт.
3. Илимий-техникалык маалыматтын улуттук тутумунун ресурстары Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте эсепке алынууга жана катталууга тийиш.
4. Илимий-техникалык маалыматтын мамлекеттик ресурстарын түзүүнүн, алмашуунун, берүүнүн жана пайдалануунун тартиби ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан жөнгө салынат.
16-статья. Илимий-техникалык маалымат жагындагы укуктук мамилелер
1. Илимий-техникалык маалымат менчик, ээлик кылуу, пайдалануу жана тескөө укугунун объектиси боло алат. Илимий-техникалык маалыматты түзүүгө катышкандыгына жараша ал мамлекеттин, жеке менчиктин негизинде ар кандай жеке жана юридикалык жактардын менчиги болушу мүмкүн.
2. Илимий-техникалык маалымат жаатында иш жүргүзгөн мамлекеттин, ишканалардын, уюмдардын жана жарандардын илимий-техникалык маалымат ресурстары Кыргыз Республикасынын мыйзамдары менен жөнгө салынуучу товардык мамилелердин объекттери боло алат.
3. Илимий-техникалык маалыматтын ээси менен керектөөчүнүн ортосундагы мамилелерди жөнгө салуучу негизги документ болуп алардын ортосунда Кыргыз Республикасынын жарандык мыйзамдарына ылайык түзүлгөн келишим саналат.
4. Сатып алуу-сатуу иштерин жүргүзүүдө илимий-техникалык маалыматты, интеллектуалдык менчик объектилерин, автордук укуктарды, мамлекеттик жана коммерциялык сырларды, илимий-техникалык маалыматтын ээлеринин жана маалыматтык продуктыларды жана кызмат көрсөтүүлөрдү берүүчү уюмдардын мыйзамдуу укуктарын жана кызыкчылыктарын коргоо Кыргыз Республикасынын жарандык мыйзамдарына ылайык камсыз кылынат.
5. Чет өлкөлүк юридикалык жана жеке жактар, ошондой эле жарандыгы жок адамдар Кыргыз Республикасынын аймагындагы чет өлкөлүк инвестицияларды жана ишкердикти жөнгө салуучу Кыргыз Республикасынын колдонуудагы мыйзамдарынын негизинде илимий-маалымат иштерине катыша алышат.
17-статья. Илимий-техникалык маалымат системасын пайдалануу
1. Илимий-техникалык маалыматты керектөөчүлөр маалыматтык ресурстарды пайдаланууга бирдей укуктарга ээ. Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жеткиликтүүлүгү чектелген маалымат өзгөчө болуп саналат.
2. Илимий-техникалык маалымат ресурстары акысыз да, келишимдик (акы төлөнүүчү) негизде да берилет.
3. Илимий-техникалык маалыматтын мамлекеттик системасынын уюмдары илимий-техникалык маалыматты издөөнү жана керектөөчүлөргө акысыз берүүнү жүзөгө ашырат.
4. Илимий-техникалык маалыматтын мамлекеттик системасынын уюмдары тарабынан илимий-техникалык маалыматты талдоонун, баалоонун жана жалпылаштыруунун негизинде даярдалган рецензиялар, аналитикалык жана фактылык отчеттор жана маалыматтык продукциянын башка түрлөрү коммерциялык негизде сатылат; аларды мамлекеттик бийликтин жана башкаруунун жогорку органдарына беруу акысыз.
5. Илим жана техника чөйрөсүндөгү басылмаларды билим берүү максатында кайра чыгаруу пайдасыз ишке ашырылат.
6. Өз каражаттарынын эсебинен түзүлгөн илимий-техникалык маалымат ресурстары бар менчиктин бардык түрүндөгү ишканалар жана уюмдар келишимдик негизде маалыматтык продуктыларды жана кызмат көрсөтүүлөрдү беришет.
7. Илимий-техникалык маалыматтын улуттук ресурстарын түзүү үчүн зарыл болгон чет өлкөлүк илимий-техникалык адабияттарды жана документтерди, маалымат базаларын жана маалымат банктарын алуу өз ара алмашуу жолу менен же маалыматтык ишти жүзөгө ашыруучу ишканалар менен уюмдардын каражаттарынын эсебинен жүзөгө ашырылат.
8. Мамлекеттик бюджеттен каржылануучу ишканалардын жана уюмдардын чет өлкөлүк илимий-техникалык маалымат ресурстарын түзүүгө каражаттар Кыргыз Республикасынын республикалык бюджетинде белгилүү бир максатта каралат.
Илимий жана илимий-техникалык иш чөйрөсүндөгү мамлекеттик органдардын компетенциясы 4-глава
18-статья. Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин компетенциясы
Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети:
1) илим, илимий-техникалык, илимий-инновациялык жана илимий-маалыматтык иш чөйрөсүндөгү ченемдик укуктук актыларды бекитет;
2) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына жана мыйзамда белгиленген тартипте күчүнө кирген, Кыргыз Республикасы катышуучусу болуп саналган эл аралык келишимдерге ылайык мамлекеттик илимий жана илимий-техникалык уюмдарды, анын ичинде башка мамлекеттер жана чет өлкөлүк уюмдар менен биргелешкен уюмдарды түзөт жана жоет;
3) илимди жана илимий-техникалык маалымат системасын өнүктүрүүгө инвестицияларды тартуу боюнча чараларды көрөт;
4) илимий жана илимий-техникалык уюмдардын ишин стимулдаштыруучу уюштуруучулук, экономикалык жана укуктук механизмдерди түзөт;
5) илимий жана илимий-техникалык чөйрөдө кызматташуу жөнүндө өкмөттөр аралык макулдашууларды, келишимдерди түзөт, эл аралык илимий-техникалык кызматташтык чөйрөсүндө илимий жана илимий-техникалык уюмдардын ишин координациялайт;
6) илимий жана илимий-техникалык потенциалды калыптандыруу жана натыйжалуу пайдалануу үчүн социалдык-экономикалык, уюштуруучулук жана укуктук шарттарды камсыз кылат;
7) илимий изилдөөлөрдү, илимий-техникалык программаларды жана долбоорлорду каржылайт, ошондой эле бөлүнгөн каражаттардын максаттуу пайдаланылышына контролдук кылат;
8) фундаменталдык жана прикладдык илимий изилдөөлөрдүн артыкчылыктуу багыттарында ресурстардын концентрацияланышын камсыз кылат;
9) илимий-техникалык продукциянын рыногун түзөт жана илимий жетишкендиктерди, илимий-техникалык жана илимий-инновациялык ишти өндүрүшкө жана социалдык чөйрөгө киргизүүгө көмөк көрсөтөт;
10) кесиптик жогорку билим берүүнүн билим берүү уюмдарынын, илимий жана илимий-техникалык уюмдардын базасында адистештирилген илимий-изилдөө жана окуу-өндүрүштүк уюмдарды түзүүнү камсыз кылат;
11) мамлекеттик илимий жана илимий-техникалык уюмдардын жетекчилерин кызматка дайындоонун жана бошотуунун тартибин аныктайт;
12) илимий жана илимий-педагогикалык кадрларды даярдоонун тартибин аныктайт;
13) жогорку окуу жайынан кийинки кесиптик билим берүүнү уюштуруунун жана ошол тармак боюнча философиянын доктору (PhD)/Доктору илимий даражасын ыйгаруу тартибин аныктайт;
14) улуттук илимий, илимий-техникалык жана илимий-инновациялык программаларды түзөт;
15) көз карандысыз илимий жана илимий-техникалык экспертизаны жүргүзүүнүн эрежелерин жана уюштуруу тартибин жана алардын структурасын аныктайт;
16) илимий жана илимий-техникалык ишти негизги, программалык-максаттуу жана гранттык каржылоону ишке ашыруунун тартибин аныктайт.
19-статья. Ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын компетенциясы
Ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын компетенциясына төмөнкүлөр кирет:
1) илим, илимий-техникалык, илимий-маалымат жана илимий-инновациялык иш чөйрөсүндө мамлекеттик саясатты түзүү жана ишке ашыруу, илим, илимий-техникалык, илимий-маалымат жана илимий-инновациялык иш чөйрөсүндө секторлор аралык координациялоону жүзөгө ашыруу;
2) мамлекеттик заказдардын алкагында фундаменталдык жана прикладдык илимий изилдөөлөрдүн мамлекеттик илимий, илимий-техникалык программаларынын жана долбоорлорунун тизмесин түзүү;
3) республикалык бюджеттен каржылануучу илимий, илимий-техникалык программалардын жана фундаменталдык жана прикладдык илимий изилдөөлөрдүн долбоорлорунун конкурсун өткөрүү;
4) илим, илимий-техникалык, илимий-маалымат жана илимий-инновациялык иш чөйрөсүндөгү ченемдик укуктук актыларды иштеп чыгуу жана Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин бекитүүсүнө киргизүү;
5) тармактык мамлекеттик органдардын илимий-техникалык кеңештеринин ишин координациялоо;
6) мамлекеттик сатып алуулардын алкагында ишке ашырылуучу илимий, илимий-техникалык программалардын жана фундаменталдык жана прикладдык илимий изилдөөлөрдүн долбоорлорунун натыйжалуулугуна мониторинг жүргүзүү жана баалоо;
7) илимий жана илимий-педагогикалык кадрларды даярдоону координациялоо;
8) илимий жана илимий-техникалык уюмдардын ишинин натыйжалуулугуна мониторинг жана баа берүү;
9) илимий жана илимий-техникалык уюмдардын маалымат базасын түзүү;
10) фундаменталдык жана прикладдык илимий изилдөөлөрдүн илимий, илимий-техникалык программаларынын жана долбоорлорунун маалымат базасын түзүү;
11) республикалык бюджеттен каржылануучу илимий, илимий-техникалык программаларды жана фундаменталдык жана прикладдык илимий изилдөөлөрдүн долбоорлорун жана алардын аткарылышы жөнүндө отчетторду мамлекеттик каттоону уюштуруу;
12) ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын алдында Илимий-техникалык кеңешти түзүү;
13) илимий кызматкерлердин, окутуучулардын, адистердин окуу-изилдөө иштеринде стажировкадан өтүшүнө, толук эмес иштөөсүнө, илим менен билим берүүнүн интеграциясынын башка формаларына көмөк көрсөтүү;
14) базалык каржылоонун формасы боюнча илимий жана илимий-техникалык уюмдардын тизмесин аныктоо жана бекитүү;
15) илим жана инновациялар чөйрөсүндө статистикалык жана маалыматтык камсыздоону уюштуруу;
16) илимий-техникалык уюмду мамлекеттик аттестациялоону/аккредитациялоону жүргүзүүнүн тартибин аныктоо;
17) кесиптик жогорку билим берүүнүн билим берүү уюмдарынын илимий-изилдөө институттарынын жетекчилерин кызматка дайындоонун жана бошотуунун тартибин аныктоо;
18) мамлекеттик илимий, илимий-техникалык жана илимий-инновациялык программаларды жана долбоорлорду ишке ашыруу үчүн мамлекеттик заказдарды түзүүнүн жана конкурстарды өткөрүүнүн тартибин жана механизмдерин аныктоо;
19) мамлекеттик илимий, илимий-техникалык жана илимий-инновациялык программаларды жана долбоорлорду ишке ашыруу боюнча эсептерди жүргүзүүнүн жана отчетторду кабыл алуунун тартибин аныктоо;
20) учурдагы кырдаалды талдоонун натыйжаларын жана көз карандысыз эксперттердин корутундуларын жана коомдук талкуулоонун жыйынтыктарын пайдалануу менен Кыргыз Республикасын социалдык-экономикалык жана илимий-техникалык өнүктүрүүнүн комплекстүү болжолунун негизинде илимди, илимий-техникалык жана илимий-инновациялык ишти өнүктүрүүнүн артыкчылыктуу багыттарын аныктоо жана Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин, Кыргыз Республикасынын Илимий-техникалык жана илим-технологиялар кеңешинин, Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин жана Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин алдындагы Илим жана Инновациялар кеңешинин бекитүүсүнө киргизүү; Кыргыз Республикасынын Министрлер.
1. Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин Төрагасына караштуу Илим, инновациялар жана жаңы технологиялар боюнча кеңеш (мындан ары - Кеңеш) ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын сунушу боюнча Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан түзүлүүчү кеңеш берүүчү орган болуп саналат.
Кеңеш илимди, илимий-техникалык жана инновациялык иштерди өнүктүрүүгө байланышкан маселелерди кароодо мамлекеттик органдардын, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын, коомдук бирикмелердин, илимий жана илимий-техникалык уюмдардын ортосундагы өз ара аракеттенүүнү камсыз кылат, ошондой эле илимий-инновациялык өнүгүү чөйрөсүндөгү мамлекеттик саясаттын актуалдуу маселелери боюнча Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине сунуштарды киргизет.
2. Кеңешти түзүүнүн тартиби, курамы жана ишинин планы бир жыныстагы адамдардын 70 пайыздан ашпаган өкүлчүлүгүн эске алуу менен Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан бекитилет.
3. Кеңеш Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине илимди, илимий-техникалык жана инновациялык иштерди өнүктүрүүнүн артыкчылыктуу багыттары боюнча сунуштарды киргизет.
Илимдин жана илимий-техникалык иштин артыкчылыктуу багыттарын түзүү жана ишке ашыруу 5-глава
21-статья. Улуттук, мамлекеттик жана мамлекеттер аралык илимий жана илимий-техникалык программалар жана долбоорлор
1. Улуттук илимий, илимий-техникалык программалар жана долбоорлор Кыргыз Республикасын өнүктүрүүнүн узак мөөнөттүү таламдарына таянуу менен Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан түзүлөт жана эң маанилүү социалдык-экономикалык маселелерди чечүүгө багытталган.
2. Мамлекеттик илимий, илимий-техникалык программалар жана долбоорлор мамлекеттик заказга ылайык ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан конкурстук негизде түзүлөт.
3. Кыргыз Республикасы мыйзамдарда белгиленген тартипте күчүнө кирген, Кыргыз Республикасы катышуучу болуп саналган эл аралык келишимдердин негизинде мамлекеттер аралык илимий, илимий-техникалык программаларды жана долбоорлорду иштеп чыгууга жана ишке ашырууга катышат.
22-статья. Илимий жана илимий-техникалык иш чөйрөсүндөгү мамлекеттик заказ
1. Тармактык мамлекеттик органдар ыйгарым укуктуу мамлекеттик органга мамлекеттик илимий жана илимий-техникалык программалардын темаларын жана фундаменталдык жана прикладдык илимий изилдөөлөрдүн долбоорлорун беришет.
2. Ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тиешелүү тармакта мамлекеттик заказды түзүү үчүн мамлекеттик илимий жана илимий-техникалык, инновациялык программалардын жана долбоорлордун берилген темалары боюнча сынак өткөрөт.
3. Мамлекеттик заказ мамлекеттик каржылоо менен камсыз кылынат жана зарыл материалдык-техникалык ресурстар менен камсыз кылынат.
4. Мамлекеттик илимий жана илимий-техникалык программаларды жана долбоорлорду ишке ашырууга мамлекеттик заказды түзүүнүн жана сынакты өткөрүүнүн тартиби жана механизмдери ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан аныкталат.
5. Ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган ишке ашырылуучу илимий жана илимий-техникалык программалардын жана республикалык бюджеттен каржылануучу долбоорлордун эсебин жүргүзөт жана Кыргыз Республикасынын илимий-техникалык маалыматтын улуттук ресурсун, илимий жана илимий-техникалык потенциалын чыңдоо максатында илимий, илимий-техникалык жана илимий-инновациялык иш-чаралар жөнүндө отчетторду кабыл алат.
6. Мамлекеттик илимий жана илимий-техникалык программаларды жана долбоорлорду ишке ашыруу боюнча эсептерди жүргүзүүнүн жана отчетторду кабыл алуунун тартиби ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан бекитилет.
7. Республикалык бюджеттен каржылануучу мамлекеттик илимий жана илимий-техникалык программалардын жана долбоорлордун аткарылышы жөнүндө отчеттор ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын жана аларды ишке ашыруу үчүн жооптуу тармактык мамлекеттик органдардын расмий веб-сайттарында жайгаштырылат.
23-статья. Көз карандысыз илимий жана илимий-техникалык экспертиза
1. Көз карандысыз илимий жана илимий-техникалык экспертиза илимди өнүктүрүүнүн, илимий-техникалык жана илимий-инновациялык иштин артыкчылыктуу багыттарынын, тиешелүү илимий жана илимий-техникалык программалардын жана долбоорлордун түзүмүнүн жана мазмунунун илимий негиздүүлүгүн камсыз кылуу, илимий, илимий-техникалык жана илимий-техникалык потенциалды натыйжалуу пайдалануунун социалдык-экономикалык жана башка натыйжаларын аныктоо максатында жүргүзүлөт. изилдөөлөрдүн деңгээлин жана анын натыйжаларын аныктоо.
2. Көз карандысыз илимий жана илимий-техникалык экспертиза мамлекеттик жана коомдук уюмдардын өкүлдөрүнүн, ошондой эле адистердин, анын ичинде чет өлкөлүктөрдүн катышуусу менен жүргүзүлөт.
3. Экспертизага илимий жана илимий-техникалык кызматкерлерди, адистерди, ошондой эле илимий жана илимий-техникалык уюмдардын өкүлдөрүн тартуу келишимдин (келишимдин) негизинде жүзөгө ашырылат.
4. Экспертиза жүргүзүүгө каражаттар илимий, илимий-техникалык жана илимий-инновациялык ишти каржылоого жалпы чыгымдардын өлчөмүндө каралат.
5. Көз карандысыз илимий жана илимий-техникалык экспертизаны жүргүзүүнүн эрежелери жана уюштуруу тартиби жана алардын түзүмү Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан аныкталат.
24-статья. Илимий, илимий-техникалык жана инновациялык иш чөйрөсүндөгү эл аралык кызматташтык
1. Илимий, илимий-техникалык жана илимий-инновациялык иш чөйрөсүндөгү эл аралык кызматташтык төмөнкүлөр аркылуу жүзөгө ашырылат:
1) биргелешкен илимий изилдөөлөрдү, техникалык жана технологиялык иштеп чыгууларды, биргелешкен илимий-техникалык жана илимий-инновациялык программаларды жана долбоорлорду жүргүзүү;
2) чет өлкөлүк адистердин, эл аралык уюмдардын катышуусу менен биргелешкен изилдөөлөрдү жана иштеп чыгууларды жүргүзүү, илимий-техникалык иштин субъекттеринин ортосундагы келишимдердин негизинде илимий-техникалык продукцияда интеллектуалдык менчикти пайдалануу;
3) илимий-техникалык маалыматтарды өз ара алмашуу, бирдиктүү мамлекеттер аралык маалымат фонддорун жана маалымат банктарын пайдалануу;
4) эл аралык конференцияларды, конгресстерди, симпозиумдарды өткөрүү;
5) илимий, илимий-техникалык жана окутуучу кадрларды, студенттерди, аспиранттарды жана докторанттарды өз ара алмашуу, адистерди биргелешип даярдоо.
2. Илимий, илимий жана техникалык иштин субъекттери эл аралык программаларды жана долбоорлорду ишке ашырууга катыша алат, чет өлкөлүк уюмдар менен келишимдерди түзө алат, алардын мүчөлөрү катары чет өлкөлүк жана эл аралык илимий коомдордун, ассоциациялардын жана бирликтердин ишине катыша алат, чет өлкөлүк уюмдар менен келишимдерди жана башка келишимдерди түзө алат, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык эл аралык симпозиумдарга жана башка иш-чараларга катыша алат.
3. Кыргыз Республикасынын аймагында алынган эл аралык илимий, илимий-техникалык жана инновациялык иштин натыйжалары Кыргыз Республикасы катышуучусу болуп саналган, мыйзамда белгиленген тартипте күчүнө кирген эл аралык келишимдерге ылайык пайдаланылат.
4. Чет өлкөлүк илимий уюмдардын жана окумуштуулардын Кыргыз Республикасынын аймагындагы иши мыйзамда белгиленген тартипте күчүнө кирген, Кыргыз Республикасы катышуучусу болуп саналган эл аралык келишимдер менен жөнгө салынат.
Илимди жана илимий-техникалык ишти каржылоо жана материалдык-техникалык камсыздоо 6-глава
Илимий жана илимий-техникалык уюмдарды материалдык-техникалык жактан камсыз кылуу 25-статья
Илимий жана илимий-техникалык уюмдарды материалдык-техникалык жактан камсыз кылуу илимий жана илимий-техникалык уюмдарды, илимий-техникалык программаларды жана долбоорлорду, анын ичинде келишимдик негизде каржылоо аркылуу ишке ашырылат.
Илимий жана илимий-техникалык иштерди каржылоо булактары болуп төмөнкүлөр саналат:
1) Кыргыз Республикасынын республикалык бюджети, анын жылдык чыгашаларынын бир пайызынан кем эмес өлчөмүндө;
2) ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын Илим фонду;
3) бюджеттен тышкаркы фонддор;
4) жеке жана юридикалык жактардын ыктыярдуу каражаттары;
5) кредиттер жана гранттар;
6) илимий жана илимий-техникалык уюмдардын илимий-изилдөө, басма, консультациялык жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында тыюу салынбаган киреше алып келүүчү башка иштерден түшкөн каражаттары;
7) тышкы жана ички инвестициялар.
27-статья. Илимий жана илимий-техникалык ишти мамлекеттик каржылоо
1. Илимий жана илимий-техникалык программаларды жана долбоорлорду мамлекеттик каржылоо төмөнкүдөй формаларда республикалык бюджеттен жүзөгө ашырылат:
1) негизги каржылоо;
2) программалык максаттуу;
3) гранттык каржылоо.
2. Негизги каржылоо илимий жана илимий-техникалык уюмдарды илимий инфраструктура жана мүлк, анын ичинде имараттар, жабдуулар жана материалдар менен учурдагы камсыз кылуу, кызматкерлердин эмгек акысы үчүн нормативдерге ылайык бөлүнөт.
3. Программалык максаттуу каржылоо конкурстук тандоонун натыйжалары боюнча улуттук жана мамлекеттик илимий жана илимий-техникалык программаларды жана долбоорлорду ишке ашыруу үчүн жүзөгө ашырылат.
4. Гранттык каржылоо конкурстук тандоонун жыйынтыгы боюнча илимий-инновациялык долбоорлорду колдоо боюнча кеңеш тарабынан аныкталган илимий багыттардын артыкчылыктарына ылайык жүзөгө ашырылат.
5. Илимий жана илимий-техникалык ишти негизги, программалык-максаттуу жана гранттык каржылоону ишке ашыруунун тартиби Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан аныкталат.
6. Мамлекеттер аралык жана тармактар аралык илимий-техникалык келишимдердин жана макулдашуулардын негизинде ишке ашырылуучу илимий жана илимий-техникалык программаларды каржылоо кызыкдар тараптардын ортосунда келишимдик негизде үлүштүк катышуунун негизинде жүзөгө ашырылат.
28-статья. Ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын илим фонду
1. Илимди, илимий-техникалык жана илимий-инновациялык ишти өнүктүрүүгө, келечектүү иштеп чыгууларды өндүрүшкө киргизүүгө көмөк көрсөтүү үчүн ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын Илим фонду түзүлөт.
2. Ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын Илим фондунун каражаттары төмөнкүлөрдөн түзүлөт:
1) республикалык бюджет;
2) бюджеттен тышкаркы фонддор;
3) жеке жана юридикалык жактардын ыктыярдуу каражаттары;
4) тышкы жана ички инвестициялар;
5) Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында тыюу салынбаган башка түшүүлөр.
3. Ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын Илим фондунун каражаттары төмөнкүлөргө жумшалат:
1) фундаменталдык жана прикладдык илимий изилдөөлөрдү, илимий-техникалык программаларды жана долбоорлорду, илимдин жана илимий-техникалык иштин артыкчылыктуу багыттары боюнча максаттуу илимий изилдөөлөрдү каржылоо;
2) илимий жана илимий-техникалык кызматкерлердин, илимий коллективдердин жана уюмдардын илимий изилдөөлөрү үчүн мамлекеттик заказдар боюнча гранттарды конкурстук негизде каржылоо;
3) тармактар аралык илимий-изилдөө жана тажрыйба-конструктордук иштерди өнүктүрүүнү колдоо;
4) илимдин жана илимий-техникалык иштин келечектүү жана жаңы багыттары боюнча илимий кадрларды даярдоо программаларын ишке ашыруу, анын ичинде кадрларды чет өлкөлөрдө даярдоо;
5) илимий жана илимий-техникалык маалыматтарды (журналдарды, электрондук материалдарды жана башкаларды) басып чыгаруу, алуу жана берүү;
6) илимий форумдарды (конгресстерди, конференцияларды, симпозиумдарды ж.б.) өткөрүү жана аларга катышуу;
7) илимий инфраструктураны түзүү.
4. Илимий жана илимий-техникалык уюмдарга, менчигинин түрүнө карабастан жогорку кесиптик билим берүү уюмдарына, илимий жана илимий-техникалык кызматкерлерге, алардын жамааттарына ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын Илим фондунан грант алууга конкурска катышууга бирдей мүмкүнчүлүк берилет.
5. Ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын илим фонду жөнүндө жобо Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан бекитилет.
Колдонмо илимий жана инновациялык изилдөөлөрдү, конструктордук жана технологиялык иштерди өнүктүрүүнү жана алардын натыйжаларын өндүрүштө пайдаланууну мамлекеттик колдоо 29-статья.
1. Өндүрүштү реконструкциялоо жана техникалык жактан кайра жабдуу үчүн жаңы техниканы жана технологияларды түзүүгө, иштеп чыгууга жана кеңири жайылтууга багытталган прикладдык илимий жана инновациялык изилдөөлөр жана иштеп чыгуулар келишимдик негизде жүзөгө ашырылат.
2. Мамлекет илимий өнүктүрүүнүн, илимий-техникалык жана илимий-инновациялык иштин артыкчылыктуу багыттары боюнча фундаменталдык жана прикладдык илимий-инновациялык изилдөөлөрдү жана иштеп чыгууларды бюджеттик каражаттардын эсебинен каржылайт.
3. Мамлекет өндүрүштүн техникалык деңгээлин жана продукциянын сапатын ички жана тышкы рыноктун керектөөлөрүнө ылайык жогорулатууга, технологиянын принципиалдуу жаңы түрлөрүн жана ресурстарды үнөмдөөчү, экологиялык жактан таза технологияларды түзүүгө жана өнүктүрүүгө, ойлоп табууларды пайдаланууга көмөк көрсөтөт.
4. Илимий-техникалык потенциалы өнүккөн, менчигинин түрүнө карабастан илимий жана илимий-техникалык уюмдар Кыргыз Республикасынын жарандык мыйзамдарына ылайык аларга максаттуу кредиттер жана субсидиялар, мамлекеттик заказдар жана экономикалык стимулдардын башка түрлөрүн берүү жолу менен колдоого алынат.
30-статья. Ушул Мыйзамдын күчүнө кириши
1. Ушул Мыйзам расмий жарыяланган күндөн тартып күчүнө кирет.
Расмий мамлекеттик "Эркин Тоо" газетасынын 2023-жылдын 15-августунда No 65 (3514) жарыяланды
2. Төмөнкүлөр күчүн жоготту деп таанылсын:
1) Мыйзам "Илимий-техникалык маалымат системасы жөнүндө" Кыргыз Республикасынын 1999-жылдын 8-октябрындагы N 108 (Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Жарчысы, 2000-ж., N 2, 99-ст.);
2) Мыйзам га өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү жөнүндө Мыйзам "Илимий-техникалык маалымат системасы жөнүндө" Кыргыз Республикасынын 2005-жылдын 16-мартындагы N 54 (Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Жарчысы, 2005-ж., N 7, 495-ст.);
3) 17-статья "Кыргыз Республикасынын айрым мыйзам актыларына өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын 2012-жылдын 10-октябрындагы No 170 Мыйзамы (Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Жарчысы, 2012-ж., No 9, 2862-ст.);
4) Мыйзам “Илим жана мамлекеттик илимий-техникалык саясаттын негиздери жөнүндө” Кыргыз Республикасынын 2017-жылдын 16-июнундагы No 103 Мыйзамы (Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Жарчысы, 2017-ж., No 6, 506-ст.).
3. Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети:
1) ушул Мыйзамды ишке ашыруу боюнча тиешелүү чараларды көрсүн;
2) алты айлык мөөнөттө өзүнүн ченемдик укуктук актыларын ушул Мыйзамга ылайык келтирсин.
| президентКыргыз Республикасы | С.Н. Жапаров |
| Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңеши тарабынан кабыл алынган | 21-июнь, 2023-жыл |